Van Lingeriewinkel tot Fetish-Revolutie

In één van mijn vorige blogs schreef ik over de clandestiene wereld van de gebroeders André en Henri Taurel. In hun Amsterdamse boekhandels Universo en Montmartre vond de zedenpolitie in 1935 niet alleen duizenden “onzedelijke” boeken en tijdschriften, maar ook honderden foto’s, waaronder complete bondage-series van Yva Richard uit Parijs.
Die reeks stond toen al op de zwarte lijst, verkocht via geheime postorders en verborgen achter kantoorkasten.

De laatste jaren duiken steeds vaker foto’s uit hun verzameling op via veilingsites. Een aantal jaar geleden besloot ik om een speciaal blog op te zetten als eerbetoon aan deze fotograaf L. Richard en zijn muze, Nativa Richard: Yva Richard Studio.

Parijs, jaren 1920-1930: een boutique die de regels tartte

In 1914 openden Nativa en L. Richard in Parijs een bescheiden lingeriewinkel. Wat begon als verkooppunt van hoogwaardige korsetten, hoeden en schoenen, groeide in de Années Folles uit tot een van de eerste echte fetish-merken van Europa. Hun huismerk Yva Richard (vernoemd naar Nativa’s alter ego) verkocht via de postordercatalogus La Lingerie Moderne niet alleen lingerie, maar complete bondage-outfits: leren korsetten, thigh-high laarzen, handboeien, maskers, halsbanden met riemen en strakke chastity-belts.

Nativa en L. Richard: het echtpaar achter de revolutie

Achter de iconische poses en de gedurfde catalogi schuilt een opmerkelijk echtpaar dat grotendeels in de schaduw bleef: Nativa Richard en haar man L. Richard (mogelijk Louis, al is dat nooit definitief bevestigd). Over hun privéleven is verbazingwekkend weinig bekend, geen geboortedata, geen familiegeschiedenis, geen foto’s van hen samen buiten de studio. Ze lijken bewust discreet te zijn gebleven in een tijd waarin hun werk al risicovol genoeg was.

Nativa was de drijvende kracht: een getalenteerde naaister die niet alleen de ontwerpen bedacht en zelf naaide, maar ook het gezicht werd van het merk. Ze poseerde zonder schroom in haar eigen creaties, van elegante lingerie tot extreme fetish-outfits met metalen chastity-belts, leren korsetten en plumed hoofdbedekkingen. Onder pseudoniemen als “Helios” of “Miss Milado” verkende ze rollen die ver voorbij de conventies van de belle époque gingen. Haar zelfverzekerde blik en exhibitionistische flair maakten haar tot de belichaming van Yva Richard: een vrouw die de grenzen van mode en seksualiteit niet alleen verlegde, maar er ook zelf in stond.

L. Richard bleef op de achtergrond, maar was onmisbaar. Hij fungeerde als fotograaf, zakenpartner en vermoedelijk het technische brein achter de postordercatalogus La Lingerie Moderne. Zijn composities (strak, elegant, met aandacht voor licht en textuur) tillen de foto’s boven puur erotisch werk uit tot artistieke statements. Samen vormden ze een dynamisch duo: zij de creatieve en visuele muze, hij de stille kracht die alles mogelijk maakte.

In een tijd van censuur en morele paniek durfden Nativa en L. Richard te commercialiseren wat velen verborgen hielden. Ze waren pioniers van fetish als expressie, lang voordat de term mainstream werd. Hun verhaal is klein in details, maar groot in impact: een echtpaar dat met naald, draad en camera de wereld een beetje vrijer maakte.

De rivaal: Diana Slip – de elegante concurrent

De Richards hadden eigenlijk maar één serieuze rivaal in de Parijse fetish-scene: Diana Slip, opgericht door Léon Vidal (soms Victor Vidal) en, volgens sommige bronnen, zijn vrouw Diana. Vidal, een ondernemer met een netwerk van erotische boekhandels, uitgeverijen en boutiques (Les Éditions Gauloises), opende rond eind jaren 1920 een luxe lingeriezaak in de chique 8e arrondissement (Rue Richepanse). Diana Slip verkocht vergelijkbare items: chiffon ouverts, thigh-high laarzen, whips, rubber outfits en bondage-gear, maar met een iets verfijndere, dromerige esthetiek, vaak gefotografeerd door grootheden als Brassaï, Roger Schall en Jean Moral.

Terwijl Yva Richard meer openlijk en direct was, met strenge bondage-posities, chastity-belts en dominante poses zonder veel verhulling, voelde Diana Slip eleganter en mysterieuzer aan: meer chiffon, artistieke poses en een dromerige sfeer.
Beide merken concurreerden fel in dezelfde niche-markt, verschenen in dezelfde bladen (zoals La Vie Parisienne) en inspireerden elkaar indirect. Het was een creatieve rivaliteit die de hele underground-scene in Parijs vooruit duwde tot de Duitse bezetting in 1943 beide winkels sloot.
Charles Guyette (ook een bekende naam betreffende verkoop van fetish kleding en items) was géén Parijse rivaal, hij was de Amerikaanse G-String King die later (jaren 1930-1940) in New York fetish-gear verkocht en foto’s distribueerde, en zelfs items kocht van Yva Richard en Diana Slip. In Europa domineerden de Richards en Vidal het veld.

De modellen: schaars, maar memorabel

Hoewel Nativa Richard verreweg het bekendste gezicht van Yva Richard bleef (ze was tenslotte de ontwerpster, naaister én muze in één) werkte de studio ook met een handvol andere modellen. Het waren er niet veel; het clandestiene karakter van de productie en de discretie van de jaren 1920-1930 maakten dat de meeste shoots met anonieme of pseudonieme vrouwen gebeurden.
De enige naam, naast Nativa, die eruit springt is die van La Môme Inette. Haar bijnaam (een speelse knipoog naar mominette het oude woord voor een klein glaasje absint) verraadt al iets van haar frivole, Parijse uitstraling.
Ze figureert in verschillende sets die het Yva Richard-spectrum bestrijken, van badkleding en bontjassen tot strakke bondage met kettingen, chastity-belts, laarzen, maskers en maid-outfits.

Verder zijn er vooral anonieme modellen in de glamour- en fetish-series, vaak slechts herkend aan hun haardracht, lichaamstaal of setting. Dat schaarste maakt de bekende namen des te waardevoller: ze tonen dat Yva Richard niet alleen een echtpaar was, maar een kleine kring van vrouwen die, bewust of niet, meewerkten aan een visuele revolutie in mode en seksualiteit.

De link met de Taurels: in beslag genomen én toch overleefd

Precies die bondage-series werd door de Rijkszedenpolitie gevonden in februari 1935 bij de Taurels. Honderden afdrukken, klaar om weer de markt op te gaan zodra de storm was geluwd. Net als de Parijse imports van Diana Slip, Julian Mandel en Jean Agélou werden ze geclassificeerd als “obsceen” omdat het seksuele aspect te expliciet zou zijn. Veel van dat materiaal is voorgoed verloren gegaan, ernietigd of in rook opgegaan, zoals historicus Bert Sliggers treffend beschreef.

Maar niet alles. Dankzij de nalatenschap van Nativa en L. Richard zijn de originele negatieven en afdrukken bewaard gebleven. Op het eerbetoon getiteld Yva Richard Studio plaats ik die sets precies zoals ze destijds werden gemaakt en verkocht: complete series. Je ziet er Nativa in “Her Empire” met metalen bh en chastity-belt (ontwerpen die later de Amerikaanse fetish-scene zouden inspireren, tot aan Bettie Page toe), in tuinsets met lingerie en bontjas, of als strenge Meesteres in korset, laarzen en zweep.
Als je denkt dat bdsm, kink en fetish iets is van de laatste vijftig jaar dan vergis je je, de Richards wisten in de jaren 20 al exact wat fetish, bondage en bdsm liefhebbers zochten. De foto’s zijn het ultieme bewijs, ze ogen bijna tijdloos.

Van verboden handel naar erkende erfenis

Net als bij de Taurels zie je hier dezelfde dynamiek: wat in de jaren 1930 ‘zuiver obsceen’ heette, werd na de oorlog langzaam erkend als artistieke expressie. De Yva Richard-foto’s zijn vandaag de dag niet alleen historisch documentatie, maar ook een visueel testament van een echtpaar dat de grenzen van mode, seksualiteit en fotografie verlegde.
Nativa’s zelfverzekerde poses en L.’s beheerste composities laten zien hoe fetish al ver vóór de seksuele revolutie een vorm van zelfexpressie kon zijn.

De winkel sloot in 1943 onder de Duitse bezetting, maar hun werk leeft voort, niet meer verstopt achter een kantoorkast, maar openbaar en in sets zoals de oorspronkelijke kopers ze ooit bestelden.