Een gezonde beleving van BDSM rust op fundamenten die zo vanzelfsprekend lijken, dat ze soms onbewust worden genegeerd. Het gaat om respect: voor jezelf, voor je eigen grenzen, voor de ander en diens grenzen, en voor het feit dat jullie elk op jullie eigen manier beleven wat BDSM voor hen betekent.

Het is geen verrassing dat het woord respect hier de sleutelrol vervult. Een gezonde BDSM-beleving (en zeker een duurzame relatie binnen deze dynamiek) is simpelweg niet mogelijk zonder deze basis. Zonder respect wankelt alles; de structuur van vertrouwen en veiligheid komt in gevaar, wat op termijn kan leiden tot mentale, fysieke of emotionele schade.

Precies omdat respect als fundament soms te gemakkelijk naar de achtergrond wordt geduwd, staat deze cursus in het teken van bewustwording. We gaan elke vorm van respect expliciet benoemen en onderzoeken, en we kijken ook naar de ernstige gevolgen wanneer dit essentiële element ontbreekt.

1. Respect voor jezelf

Een stabiele mentale en emotionele basis wordt sterk versterkt door zelfrespect. Vooral in de fase van ontdekking binnen BDSM kan het gebeuren dat je onzeker wordt of dat je zelfbeeld uit balans raakt. Soms ontstaat het gevoel dat er iets ‘mis’ met je is omdat je deze specifieke verlangens hebt. Helaas bestaan er in onze maatschappij nog steeds vooroordelen die suggereren dat BDSM-gevoelens op zichzelf een ziektebeeld vormen. In werkelijkheid is er echter veel meer nodig dan alleen het hebben van deze gevoelens om van een stoornis te spreken (zoals gedefinieerd in diagnostische handboeken zoals de DSM).

Veroordeel jezelf daarom niet op basis van de angst dat anderen je oordelen. Door jezelf te veroordelen word je je eigen grootste vijand en blokkeer je een gezonde acceptatie van wie je bent. Zelfrespect betekent juist dat je ophoudt met veroordelen om wat je voelt, en dat je jezelf geen minderwaardigheidscomplex aanpraat.

Zelfrespect is een zoektocht naar balans in wat je voelt. Dit is een proces; het is normaal dat je niet in één nacht die perfecte balans vindt. Zelfs als je nog op zoek bent, betekent dit niet dat je jezelf of je gevoelens moet afwijzen. Zelfs een kleine vonk van zelfveroordeling kan namelijk grote gevolgen hebben voor je relaties en interacties met anderen.

Het is helaas zo dat er mensen zijn die specifiek op zoek gaan naar mensen met een laag zelfbeeld of gebrek aan zelfrespect. Een BDSM-dynamiek met dergelijke personen loopt vaak uit op manipulatie en kan zelfs leiden tot misbruik. Wees je daarom bewust van het cruciale belang van zelfrespect. Mocht je het gevoel hebben dat je hier nog niet genoeg balans in hebt gevonden, zoek dan contact met mensen die je vertrouwt. Praat met hen om je positieve zelfbeeld te versterken, altijd vanuit een houding van respect voor jezelf.

2. Respecteer én bewaak jouw persoonlijke grenzen

Het lijkt soms bijna een taboe om binnen de BDSM-wereld te praten over het respecteren van grenzen. In sommige kringen heerst nog steeds de gedachte dat een onderdanige weinig in te brengen heeft over het al dan niet overschrijden van diens grenzen. Een beangstigend idee, nietwaar?

De realiteit is echter anders: als individu heb jij het onvoorwaardelijke recht om jouw eigen grenzen te bewaken. Ook binnen BDSM, misschien wel juist binnen BDSM. Vaak wordt er immers geleund op het beeld dat grenzen “verlegd moeten worden” en dat de onderdanige zich hierbij moet neerleggen. Een ander misverstand dat ik door de jaren heen heb gezien, is dat het erkennen en respecteren van een grens wordt gezien als een soort tekortkoming of zwakte.

Niets is minder waar. Respect hebben voor je eigen grenzen, ze erkennen, en erop reageren wanneer ze worden overschreden (als dat niet gewenst is), hoort bij een gezonde basis in jezelf. Hoe kun je iemand anders toestaan jouw grenzen te betreden, met respect voor jou als mens, wanneer jij jouw eigen grenzen niet respecteert?

Durf te kijken naar waar jouw grenzen liggen, en durf ze te erkennen. Beschouw grenzen niet als iets dat per definitie verlegd moet worden “omdat je BDSM beleeft”, maar zie ze als jouw persoonlijke bakens. Respecteer deze bakens. Ze zijn de markeerpunten in de zee van jouw emotionele en mentale beleving; duidelijke signalen die gekoppeld zijn aan jouw gevoelens.

Het hebben van grenzen is een gezonde staat van mind. Wees blij dat je ze hebt, dat je ze herkent, en respecteer ze als een integraal onderdeel van wie je bent.

Uiteraard ga je grenzen verleggen (dat hoort bij groei en ontdekking) maar zoek dit niet op puur omdat je denkt dat het erbij hoort. Doe het alleen als jij er klaar voor bent en het bij je past.
Deze checklist kan wellicht een praktisch hulpmiddel zijn.

3. Respect voor de ander: De basis van wederzijdse veiligheid

Het klinkt misschien zo vanzelfsprekend dat je er bijna aan voorbijgaat: respect hebben voor de ander.

Ongeacht welke rol je vervult binnen een BDSM-dynamiek, of je nu onderdanig, dominant of switch bent, het ontvangen van respect begint altijd bij het geven ervan. Wees je bewust van de kwetsbaarheid die de ander tentoonspreidt. Respecteer diens keuzes, zelfs als je ze niet volledig begrijpt. Respecteer de grenzen van de ander, ook al is het voor jou onverklaarbaar waarom die persoon precies daar een limiet heeft gelegd. Behandel de ander op de manier waarop jij zelf behandeld wilt worden.

Blijf je bewust van de veiligheid die jullie over en weer voor elkaar dragen. Jullie zijn beiden verantwoordelijk voor elkaars fysieke, mentale en emotionele gezondheid. Dit is geen taak die uitsluitend bij de dominant ligt (zoals soms ten onrechte wordt gepresenteerd). Ook als onderdanige draag je zorg voor je dominante partner; die is net zo menselijk, net zo feilbaar en net zo kwetsbaar als jij.

Emotionele veiligheid is een aspect waar vaak te gemakkelijk aan voorbij wordt gegaan, terwijl het juist deze factor bepaalt hoe geborgen en veilig jij je voelt, en hoe veilig de ander zich voelt. Pas wanneer je je veilig voelt, ben je echt in staat om je open te stellen. Dit geldt voor beide partijen, onafhankelijk van de rolverdeling. Het is essentieel om open en eerlijk te zijn over wat er in je eigen (gevoels)leven speelt en wat invloed kan hebben op jullie BDSM-beleving, evenals over eventuele fysieke beperkingen of aandoeningen.

Als je het gevoel hebt dat je dit soort zaken niet kunt delen met je BDSM-partner, vraag jezelf dan af of er wel degelijk voldoende basisveiligheid in jullie relatie aanwezig is. Want als je nu al niet open kunt praten over wat er in jou en je leven speelt, hoe kun je dan verwachten dat je partner goed inspeelt op jouw gevoelens? En hoe veilig zul je je voelen op het moment dat het écht van belang is om al je gevoelens op tafel te leggen, puur om emotionele schade te voorkomen?

Kortom: werk aan een open en eerlijke communicatie, gekoppeld aan een diep gevoel van veiligheid en geborgenheid.

4. Omgaan met emotionele veiligheid en grensoverschrijding

(Deze verkenning is vooral bedoeld als het je is voorgekomen dat je je niet veilig voelde tijdens een BDSM-moment met je partner, of als er over je grenzen gegaan is. Mocht dit niet van toepassing zijn, dan kun je deze verkenning overslaan en doorgaan naar de volgende.)

Het gevoel van veiligheid binnen een BDSM-relatie gaat veel verder dan alleen het moment van het spel zelf. Denk ook aan het contact dat jullie dagelijks, wekelijks of maandelijks hebben. Voel je je hierin in balans? Kan je partner tijd en ruimte vrijmaken om te praten, of om elkaar te zien zonder dat jullie direct in de specifieke BDSM-dynamiek van dominant/onderdanige stappen? Of is het zo dat er altijd een vorm van spellelement aanwezig moet zijn om contact te hebben?

In het laatste geval is het wenselijk om je partner te laten weten dat jij graag een keer contact wilt hebben zonder dat er gespeeld wordt. Misschien wil je zelfs een tijdelijke ’time-out’ van het BDSM-spel invoeren om ruimte te creëren voor een eerlijk gesprek.

Bespreek wat er is gebeurd. Bespreek jouw gevoelens hierin. Hoe heb je het ervaren? Is die grens nog dezelfde, of is er iets veranderd? Zowel voor, tijdens als na het spel is emotionele geborgenheid, aandacht en zorg van belang om je een goed en veilig gevoel te geven. Er kunnen onverwacht emoties de kop op steken. Negeer deze niet; ze hebben hun eigen plek en nut. Geef jezelf de ruimte voor deze emoties, maar vraag ook van je partner de geborgenheid, steun en zorg die je nodig hebt.

Analyseer de situatie. Probeer voor jezelf op een rij te zetten wat er gebeurde:

• Was je partner op de hoogte van jouw grens?
• Ging deze naar jouw idee bewust over jouw grens heen?
• Heb je aangegeven dat er over je grens gegaan werd?
• Wat waren de afspraken die jullie gemaakt hebben over grenzen en het verleggen daarvan?
• Zijn er geen afspraken gemaakt? Zorg er dan voor dat deze wel gemaakt worden.

Afspraken geven duidelijkheid aan beide kanten en creëren een kader. Dit kader is het speelveld waarbinnen de dominant zich vrij mag en kan bewegen. Het is aan jou om dit kader duidelijk uiteen te zetten; je partner is geen helderziende, en lichaamstaal is soms moeilijk te lezen, hoe ervaren je ook bent.

Ga de dialoog aan. De beste manier om erachter te komen hoe je BDSM-partner denkt over emotionele veiligheid en geborgenheid, is erover praten. Durf vragen te stellen! Waarom zou je niet vragen hoe je partner in bepaalde situaties zou reageren of met jouw emoties zou omgaan?

Vertrouw op je eigen gevoelens en intuïtie wanneer je antwoord op je vragen krijgt. Je mag ervan uitgaan dat de antwoorden overeenkomen met reacties die in een echte situatie zouden spelen, maar wees toch ook alert op ‘mooie verhalen’.

Wanneer er niet, of niet voldoende, respect of begrip wordt getoond voor jouw gevoelens (en je grenzen), dan mis je feitelijk al een stuk vertrouwen en positief gevoel dat nodig is om die veiligheid op te bouwen. Hoe verantwoord zou je het vinden om iemand te laten ‘spelen’ met jouw emoties? Want BDSM is (ook) emotie. In BDSM uit je emoties, deel je emoties, en sta je de ander toe om jouw emoties aan te wakkeren en erop in te spelen.

Emoties maken de mens kwetsbaarder dan men zich soms van bewust is. Voordat je iemand daarin toelaat, wil je toch zekerheid hebben dat het veilig en verantwoord is? De grote vraag blijft natuurlijk: Hoe weet je of je iemand daarin kunt vertrouwen?

Vooral wanneer je nog maar net bezig bent je BDSM-gevoelens te ontdekken en verkennen, kan het moeilijk zijn om aan te voelen of in te schatten hoeveel emotionele geborgenheid en veiligheid je partner je kan geven.

Ervaar je weerstand? Probeer erachter te komen waarom je partner deze weerstand heeft. Waar komt het vandaan? Misschien is je partner bang om te praten, of misschien is een goed gesprek voor hem/haar niet nodig.
Geef aan dat het voor jou wel nodig is, en benoem ook waarom je het nodig hebt.

5. Kenmerken van een BDSM-relatie in Balans

Een goede BDSM-relatie is een relatievorm waarin je je prettig voelt. Veiligheid gaat hierbij verder dan alleen het moment van het spel zelf. Denk ook aan het contact dat jullie dagelijks, wekelijks of maandelijks hebben. Voel je je hierin in balans?

Kan jouw partner tijd en ruimte vrijmaken om te praten, of om elkaar te zien zonder dat jullie direct in de specifieke BDSM-dynamiek van dominant/onderdanige stappen? Of is het zo dat er altijd een vorm van spellelement aanwezig moet zijn om contact te hebben?

In het laatste geval is het wenselijk om je partner te laten weten dat jij graag een keer contact wilt hebben zonder dat er gespeeld wordt. Misschien wil je zelfs een tijdelijke ’time-out’ van het BDSM-spel invoeren om ruimte te creëren voor een eerlijk gesprek.

Waak voor onderhandelingen over aandacht. Aandacht zou geen onderwerp van onderhandeling moeten zijn, maar een vanzelfsprekend element binnen de relatie. Merk je dat jouw partner je telkens weer richting het spel stuurt? Zet dan je grenzen duidelijk neer. Grenzen hoeven niet specifiek aan het spel gekoppeld te zijn; ook grenzen die jij aangeeft in het contact en de relatie zijn er om gerespecteerd te worden.

Is er binnen jullie relatie ruimte voor jou om te praten over wat jou bezighoudt? Is deze ruimte voldoende voor jou? Zo nee, bespreek dit dan. Geef aan wat je nodig hebt, durf kaders neer te zetten en neem de ruimte in die jij nodig hebt.

Omgaan met grensoverschrijdingen. Het kan voorkomen dat onbedoeld en onbewust een grens wordt overschreden. Dat maakt een partner nog niet tot een slechte BDSM-partner, en evenmin maakt het de relatie tot een slechte relatie. Wel is het cruciaal dat er aandacht aan besteed wordt.

Door erover te praten, door samen te kijken welke emoties eraan gekoppeld zijn, en indien nodig deze ruimte te geven. Door elkaar de geborgenheid en veiligheid te bieden die nodig is om weer in balans te raken. Door samen te helen en weer verder te kunnen gaan.

Wordt deze stap overgeslagen, of wordt het hele aspect van grensoverschrijdingen afgedaan als onbetekenend, dan kan dit leiden tot beschadigd vertrouwen (en een beschadigde relatie).

Zowel voor, tijdens als na het spel is emotionele geborgenheid, aandacht en zorg van belang om je een goed en veilig gevoel te geven. Er kunnen onverwacht emoties de kop op steken. Negeer deze niet; ze hebben hun eigen plek en nut. Geef jezelf de ruimte voor deze emoties, maar vraag ook van je partner de geborgenheid, steun en zorg die je nodig hebt.

6. Gelijkwaardigheid: De derde pijler van balans

In de vorige verkenningen hebben we stilgestaan bij respect en vrijwilligheid. Deze twee vormen de basis, maar er is een derde, vaak onderschatte pijler die essentieel is voor een gezonde en stabiele relatie: gelijkwaardigheid.

Gelijkwaardigheid betekent dat je als mens gelijk bent aan je partner, ongeacht de rollen die jullie spelen. Zelfs binnen een dynamiek van Dominant en onderdanige blijft deze menselijke gelijkwaardigheid intact. Gelijkwaardigheid heeft niets te maken met de mate van machtsuitwisseling; het gaat over de waarde van het individu.

Een Dominant is niet “beter” dan een onderdanige, net zoals een onderdanige niet “minder” is dan een Dominant. Het zijn verschillende karaktereigenschappen die elkaar aanvullen. Een vrouw is niet minder dan een man, en een sub is niet minder dan een Dom. Wanneer je jezelf boven of onder een ander stelt, ondermijn je de gelijkwaardigheid en haal je hiermee de balans uit de relatie.

Deze bewustwording is cruciaal. Als je weinig zelfrespect hebt, neig je er sneller toe om een ander boven jezelf te stellen. Als die persoon dan ook nog neigt naar machtsmisbruik, zal deze niet werken aan het opbouwen van jouw zelfrespect, laat staan dat deze jou als gelijkwaardig zal beschouwen.

Wanneer je je bewust bent van deze zaken, ben je in staat om:

• Bewust te kijken naar een relatie.
• Bewust te kiezen voor een relatievorm die aansluit bij jouw individuele behoeften.
• Te peilen hoe een (potentiële) partner in een relatie staat en of deze de gelijkwaardigheid respecteert.

Vrijwilligheid en de dunne lijn: Naast respect is vrijwilligheid een belangrijk kenmerk, maar vaak een ondergeschoven kindje. Er wordt nogal luchtig gedaan over het uit handen geven van macht. De lijn tussen het op een verantwoorde manier omgaan met de macht die wordt uit handen gegeven, en het misbruiken hiervan, is ontzettend dun. Zo dun dat de grens vaak niet eens wordt opgemerkt wanneer deze wordt overschreden.

Het wordt soms vanzelfsprekend gevonden dat een onderdanige de macht overdraagt, en er wordt klakkeloos van uitgegaan dat dit altijd prettig moet zijn of dat men dit gewoon moet ondergaan. Dit is niet zo. Belangrijk is dat je voor jezelf weet waar jij je prettig bij voelt, of dit nu gaat om het uit handen geven van macht of het overhandigd krijgen.

Een goede BDSM-relatie is een relatievorm waarin je je prettig voelt, gebaseerd op wederzijds vertrouwen, wederzijds respect en communicatie als twee gelijken. De aanwezigheid van deze basis maakt het mogelijk om de verschillende BDSM-belevingen te uiten en te delen, zonder dat de menselijke waarde van een van beide partijen in het geding komt.

Wil je de cursus écht verdiepen?

De volledige huiswerkopdrachten, reflectievragen en schrijfoefeningen zijn beschikbaar voor iedereen die serieus aan de slag wil.

Hoe werkt het?

• Maak gebruik van het contact formulier hieronder
• Ik stuur je de complete set opdrachten toe
• Indien gewenst mag je jouw antwoorden naar mij sturen voor persoonlijke feedback

Dit is helemaal gratis. Ik reageer meestal binnen een paar dagen. Ook kun je vragen naar aanleiding van deze cursus kosteloos aan mij stellen.

Karen Smits