Geschiedenis en Betekenis van de Collar
Binnen Bdsm dynamieken kunnen handelingen of voorwerpen een sterk symbolisch, maar ook emotionele, waarde hebben. Een goed voorbeeld daarvan is de collar, die veelal in de vorm van een halsband gedragen wordt. Deze door buitenstaanders vaak verkeerd begrepen en gezien als soort seks attribuut in plaats van een teken van toewijding, vertrouwen en empowerment.
Voor degenen met een D/s- of M/s-relatie is een halsband veel meer dan een accessoire. Het is een krachtig symbool van bescherming, eigendom en onderwerping.
Het dragen van een halsband als uiting van onderwerping vertegenwoordigt een verbintenis met wederzijds goedvinden.
Historisch gezien zijn halsbanden een symbool van eigendom en controle, dit gaat terug tot in de oudheid. In het oude Rome en Egypte werden halsbanden bijvoorbeeld gebruikt om dienstbaarheid aan te duiden, vaak gemarkeerd met tags om de status van een slaaf aan te geven. Er zijn aanwijzingen dat de beleving van bdsm tot ver in de oudheid terug te vinden is (zie ook De fascinerende oorsprong van Bdsm). In de 18 en 19e eeuw won het aan populariteit, het exacte moment echter waar het dragen van een halsband een integraal onderdeel werd van de Bdsm subcultuur blijft onduidelijk. Sommige bronnen beweren dat het voor het eerst werd gebruikt in de context van rollenspelen, het is interessant om hierin vooral naar kunst en schilderijen te kijken. Toen Orientalisme als kunstvorm populariteit kreeg werden zichtbare uitingen van ‘bezit zijn’ in kunst getoond (en geromantiseerd).
Invloeden uit kunst en fotografie
In de 19e-eeuwse Orientalisme-kunst (de Westerse stroming die het Midden-Oosten en Noord-Afrika romantiseerde en exotiseerde) komen halsbanden, kettingen of decoratieve banden rond de hals soms voor. Dit gebeurde vooral in harem-scènes en slavernijvoorstellingen, waar Westerse kunstenaars (zoals Ingres, Delacroix of Jean-Léon Gérôme) fantaseerden over sensuele onderwerping, harems en slavinnen als bezit. Voorbeelden zijn schilderijen met odalisken of slavinnen op markten, vaak met subtiele kettingen, juwelenachtige halsbanden of lichte banden die eigendom of opsluiting suggereren, denk aan Gérôme’s The Slave Market (1866), waar slavernij expliciet is afgebeeld met accessoires die status benadrukken.
Deze afbeeldingen romantiseren zichtbare tekenen van ‘bezit’ en onderwerping, maar het ging om exotische fantasie, niet om echte BDSM-praktijken. Ze dienden als inspiratie voor latere fetish-kunstwerken en foto’s. Vanaf de opkomst van fotografie in de vroege 20e eeuw zien we dit doorsijpelen in meer expliciete fetish-foto’s, denk aan de foto’s door broers Jacques en Charles Biederer, het werk van Yva Richard of de samenwerking tussen Man Ray en William Seabrook (jaren 1920–1940), met metalen collars in surrealistische en pet play-contexten. Dit vormde een brug naar de kink-subcultuur, waar de collar uiteindelijk een vrijwillig, consensueel symbool werd, in tegenstelling tot de niet-consensuele slavernijfantasieën in de oude kunst.
De collar in de mode & muziekwereld
De collar/choker heeft een sterke intrede gedaan in mainstream mode én de muziekwereld, vaak via subculturen die BDSM-elementen overnamen en populariseerden. In de punk rock van de late jaren ’70 en ’80 werden dikke leren ‘dog collars’ met spikes, studs of O-ringen iconisch als symbool van rebellie en anti-establishment, een look die op podia en in straatstijl doorsijpelde naar goth, industrial en alternatieve scenes. Dit groeide uit tot bredere trends: in de jaren ’90 en 2010s explodeerde de choker-hype met velvet banden, stretchy tattoo-chokers en luxe varianten op runways (bij designers als Alexander Wang met adjustable dog collar-achtige stukken).
Artiesten brachten het nog zichtbaarder: Madonna integreerde bondage- en dominantie-elementen in haar Blond Ambition Tour (1990), met outfits en choreografie die machtsdynamieken claimden, en droeg in latere shows (zoals MTV VMAs) BDSM-geïnspireerde looks met chokers om seksualiteit en controle te vieren. Rihanna rockt regelmatig opvallende chokers, van cloth bull-ring varianten in haar Fenty x Puma-shows tot een iconische $670.000 Jacob & Co. watch-choker (2023) als puur fashion statement. Hier fungeert de collar meestal als esthetisch, rebels of empowering accessoire, subtiel draagbaar of spectaculair op het podium terwijl echte BDSM-collars hun diepere, consensuele betekenis behouden. Deze crossover normaliseert kink-symbolen in popcultuur, maar roept soms discussie op over authenticiteit versus commercialisering.
Emotionele en psychologische diepgang
De beleving van een collar dragen diepgaande emotionele en psychologische effecten hebben op individuen binnen BDSM-relaties. Voor veel onderdanigen kan het dragen van een halsband een gevoel van veiligheid en verbondenheid creëren, waardoor ze een tastbare herinnering krijgen aan hun toewijding aan hun dominante partner. De halsband dient als een fysieke manifestatie van hun onderwerping en biedt comfort en geruststelling in hun rol binnen de dynamiek. Voor de Dominant kan het zien dat de onderdanige bereid is om diens teken van ‘bezit en bescherming’ te dragen van waarde zijn. Het zijn de personen zelf die de betekenis en diepte meegeven aan het dragen van een collar. Zo kan gekozen worden voor specifieke betekenissen die aan een collar gegeven worden om de fase van dynamiek binnen de bdsm relatie aan te geven. Ook hierin is het aan de betrokkene zelf om te bepalen of dit voor hen iets toevoegt of niet.
De betekenis is zeer persoonlijk. Sommigen kiezen voor fasen waarin elke fase een eigen collar kent (lees meer op Bdsmforyou). Anderen dragen een dag collar (subtiel kettinkje of choker) voor dagelijks gebruik, of een spel collar puur voor scènes. Er bestaan rituelen zoals collaring ceremonies met geloften, getuigen, symboliek en viering. Uiteindelijk geven betrokkenen zelf de diepte aan de collar. Voor sommigen voegt het structuur en betekenis toe; voor anderen is het optioneel of zelfs overbodig.
Het is altijd consensueel en onderhandelbaar (althans dat zou het moeten zijn binnen een gezonde dynamiek).
De collar is dus geen vaststaand symbool uit de oudheid, maar een moderne, geëvolueerde uiting binnen BDSM: een krachtig teken van vertrouwen, overgave en liefde in een veilige, vrijwillige dynamiek.
Bronnen voor verdere lectuur:
Bronnen betreffende de hier gedeelde kunst:
- Vintage Bdsm Art -> Carlo, Cheri Herouard, Paul Prött, Swiss Jim, John Willie, Jean Boullet
- Vintage Fetish Book Covers -> Carl Pfeuffer,
- Bdsm Art Archive -> William Seabrook,
- Vintage Fetish Photos -> La Nuit Thibetaine, 1930 Photo Serie
- Biederer Studio -> At their mercy
- Yva Richard Studio ->Nude and Chained
Reacties, mits respectvol, zijn altijd welkom.